‘Grutte Pier’ is startschot voor Friese industrie voor stalen zeilen

De ‘Grutte Pier’ is de eerste maar er moeten nog vele volgen: stalen zeilen van dertig meter hoog die zeeschepen veel zuiniger laten varen.

Vrijdagmiddag werd hij gepresenteerd in Heeg met een plan om er snel meer te bouwen. Zo op zijn kant, heeft het wel iets van een groot zwaard. Niet vreemd dat gedeputeerde Friso Douwstra – als hem op het podium gevraagd wordt wat hij van de net door hem en twee kinderen onthulde naam ‘Grutte Pier’ vindt – maar vrijelijk begint te associëren over het zwaard van de Friese oerkrijger. „Al denk ik dat hij deze niet had kunnen tillen.”

Ventofoil XL

De ‘Grutte Pier’ is een door Econowind uit Zeewolde bedacht en ontworpen stalen zeil, Ventofoil XL genoemd, dat gebouwd is bij staalbouwer Nauta in Heeg. Hoewel het een zeil genoemd wordt, is vleugel een betere omschrijving. Het dertig meter lange gevaarte wordt verticaal op een schip gemonteerd, maar werkt wel ongeveer net zoals de horizontale vleugels van een vliegtuig. Waar bij die laatste door de lift het vliegtuig omhoog wordt geduwd, stuwt het in dit geval het schip voort.

Tien procent minder brandstof nodig

Op die manier kan flink bespaard worden op het brandstofverbruik. Econowind rekent met gemiddeldes van zo’n tien procent per zeil. Dat klinkt als niet heel veel, maar de besparing is aanzienlijk, vertelt COO Rens Groot. „Een groot zeeschip verbruikt 50 tot 100 ton olie per dag. Als je daar tien procent vanaf haalt, dan telt dat toch behoorlijk op.” Heel veel besparen met heel veel vleugels kan overigens we, maar loopt tegen andere bezwaren aan, legt Frank Nieuwenhuis, geestelijk vader van de zeilen, even later uit. „Dan word je op een gegeven moment geclassificeerd als zeilschip. En dat heeft zo zijn beperkingen. Bijvoorbeeld dat je te weinig vermogen hebt om te varen als er geen wind is.”

Pioniersfase is nu voorbij

Nieuwenhuis was de afgelopen jaren algemeen directeur van Econowind maar richt zich nu meer op de productontwikkeling. Als directeur loodste hij het bedrijf door de eerste jaren van pionieren. Van de eerste kleine proefontwerpen tot de reguliere Ventofoils, zeilen van zestien meter hoog, die nu al in Zeewolde worden geproduceerd en tot voor kort ook in Warten bij scheepswerf Bijlsma. Gevaren wordt er ook al mee. Onder meer Boomsma Shipping uit Sneek heeft al enkele jaren een schip in de vaart met deze kleinere zeilen. Een tweede schip is momenteel in aanbouw.

Windassist sponsor

Econowind is inmiddels in de fase gekomen dat het tijd is om op te schalen. Er moeten meer zeilen gebouwd en geïnstalleerd worden. De blik is daarbij gericht op Friesland, volgens het bedrijf is de provincie optimaal toegerust voor deze opdracht. „Er is hier een heel sterk maritiem cluster”, zegt Groot. „Bovendien ligt het dicht bij een van de drukst bevaren zeeroutes. En ondernemers hier durven wel risico te nemen.” Productie zou dan zijn bij bedrijven zoals Nauta. Daar geloven ze wel dat er toekomst in zit. „Wereldwijd zijn er 30.000 schepen geschikt voor deze techniek. De potentie is heel groot”, zegt directeur Harald Booij.

Installatie grootste struikelblok

Daarbij is er nog wel een ander groot obstakel: de installatie van de zeilen. „Dat is moeilijker dan we van tevoren hadden gedacht”, zegt Nieuwenhuis. „En dat heeft er vooral mee te maken dat die schepen niet te lang stil mogen liggen. Elk moment dat ze niet onderweg zijn kost geld.” Als oplossing wordt nu gedacht aan een montagehub in Harlingen. Ervaren teams zouden daar snel de installatie kunnen doen. „Een kustvaarder is daar in twee uurtjes. Dat is te doen. Maar misschien moeten we het ook wel hebben van een combinatie van verschillende zaken. Dat is nog zoeken.” Om de opschaling wat extra wind in de zeilen te geven is er subsidie vanuit Europa. Uit het Interreg-programma komt 3,4 miljoen euro dat door andere partners tot 5,7 miljoen is aangevuld. „Heel mooi”, aldus Nieuwenhuis. „Het is niet genoeg uiteraard maar helpt wel. Al zouden we in de toekomst ook graag subsidie zien voor de reders om een zeil te kopen. Dan begint het pas echt te lopen.”

Naast Friesland ook in China

Overigens moet de productie en montage niet alleen voor rekening van Friesland komen. Econowind ondertekende onlangs een overeenkomst met de Japanse reder Nissen Kaiun om bij diens werf in China ook zeilen te gaan bouwen. Daarmee kan de Aziatische markt bediend worden. Vanuit Europa is dat eigenlijk onmogelijk, zegt Nieuwenhuis. „Het zijn zulke grote dingen. Het vervoer kost net zoveel als de bouw. Dat kan niet uit.”

Bron en foto: Leeuwarder Courant (alleen abonnees) 

Windassist sponsor