De Belem krijgt een zeer ingrijpende restauratie

De Belem keert terug naar Saint-Nazaire voor een nieuwe grootschalige restauratie,voor een totaalbedrag van 5,5 miljoen euro.
De romp zal grotendeel worden ontmanteld en het schip zal voor het eerst sinds 1980 volledig worden ontmast. De Belem, geklasseerd als historisch monument en de laatste Franse driemastbark met stalen romp, gebouwd in 1896 door de scheepswerf Dubigeon (Nantes).

Langer dan 130 jaar

„De Belem is een schip, dat niet is gebouwd om 130 jaar mee te gaan”, herinnert Christelle Hug de Larauze, algemeen afgevaardigde van de Fondation Belem Caisse d’Épargne – die al 45 jaar eigenaar is van het schip. Het schip, dat ook dienst deed als Brits pleziervaartuig en vervolgens als Italiaans opleidingsschip, „heeft meer geluk gehad dan de andere zeilschepen van zijn generatie, omdat het door zijn verschillende reders zeer goed is onderhouden“. Maar door de tijd en de vele vaarseizoenen ondergaat de romp, die oorspronkelijk uit geklonken staal bestond, natuurlijke slijtage, zowel aan de buitenkant als aan de binnenkant.

Tekenen van zwakte

De laatste grote restauratie dateert uit 2023, een jaar voordat het schip de Olympische vlam van Athene naar Marseille vervoerde voor de Olympische Spelen in Parijs. Een versleten en gecorrodeerd deel van de romp, 7 meter lang, 5 meter breed en met een gewicht van 25 ton, moest toen in het droogdok in Saint-Nazaire worden vervangen door de Eiffage-groep via haar dochteronderneming Clemessy Services. Bij terugkeer van de missie voor de Olympische Spelen vertoonde ook de achtersteven van het schip enkele tekenen van zwakte.

„We wisten dat we op middellange termijn ingrijpende structurele werkzaamheden zouden moeten uitvoeren”, aldus Christelle Hug de Larauze. Diktemetingen, uitgevoerd door Bureau Veritas – dat het classificatiecertificaat voor het schip om de drie jaar afgeeft – toonden aan dat de wanddikte op verschillende plaatsen verspreid over de gehele structuur tot kritieke drempels was afgenomen. Dankzij noodreparaties in de winter van 2025-2026 kon het certificaat voor een periode van één jaar worden afgegeven, op voorwaarde dat er vanaf het najaar van 2026 grootschalige werkzaamheden zouden worden uitgevoerd.

„Het doel is dat de Belem blijft varen“

Deze periode is benut om samen te werken met het Ministerie van Cultuur, via de Regionale Directie voor Culturele Zaken van de Pays de la Loire en de Nationale Commissie voor Erfgoed en Architectuur, om te bepalen hoe de „erfgoedwaarde“ van de Belem, die sinds 1984 als historisch monument is geklasseerd, het best behouden kan worden.

Omdat de Belem nog steeds vaart – ongeveer vijf tot zes maanden per jaar, waarin hij als opleidingsschip bijna 2000 stagiairs verwelkomt – moet de restauratie aan een dubbele eis voldoen: de oorspronkelijke structuren, materialen en technieken zoveel mogelijk respecteren en tegelijkertijd de veiligheid tijdens het varen garanderen.

Windassist sponsor

Concessies bij restauratie

In de praktijk zijn er tijdens de restauraties enkele concessies gedaan: het oorspronkelijke geklonken staal heeft geleidelijk plaatsgemaakt voor laswerk, waarbij de structuren van het schip wel intact zijn gebleven. „Het belangrijkste doel blijft dat de Belem vaart, en het ministerie steunt ons daarin”, benadrukt de algemeen afgevaardigde van de Stichting Belem Caisse d’Épargne.

Terug op zee in juni 2027

De driemaster, die deze week een laatste tussenstop maakte in Lorient voordat deze cruciale restauratie van start ging, keert terug naar Saint-Nazaire en de teams van Clemessy Services voor zijn technische onderhoudsbeurt, die op 14 september begint. De eerste werkzaamheden vinden een maand lang aan de kade plaats. Vervolgens wordt de Belem in het droogdok geplaatst, waar hij wordt ontmast – „een grote primeur sinds 1980“ en ontdaan van 4500 gietijzeren ballastblokken (samen 225 ton).

Zeer structurele werkzaamheden

De platen van de beplating, de „huid“ van de romp, en het beton ter hoogte van de achtersteven worden vervolgens verwijderd om een dubbele toegang – van binnen en van buiten – tot het skelet van het schip te creëren. Deze „zeer structurele“ werkzaamheden, die betrekking hebben op de achtersteven, het centrale ruim en de balken daarin, zullen worden onderbroken door diktemetingen, om stap voor stap, zone voor zone, te werk te gaan en de structuur niet verder te verzwakken. De terugkeer van de Belem op zee is gepland voor juni 2027.

Bron: Mer et Marine
Foto’s: Clemessy Services 

Windassist sponsor