Krijgen de grote graan- en theeraces een vervolg?

De laatste dagen van de grote windjammer kregen wereldwijd belangstelling door de grote graan- en theeraces. Een nieuw initiatief wil die dagen doen herleven, door wereldwijd zeilvrachtschepen samen te brengen in een zeilvrachtrace.

Steven Woods is directeur R&D van het Centre for Post-Carbon Logistics. Hij denk al een poos na over hoe zeilvracht meer onder de aandacht kan komen van een groter publiek. Kortgeleden bedacht hij daarvoor de ‘Great Cargo Race’. Alle zeilvrachtschepen kleiner dan 500 GT kunnen er aan deelnemen, ongeacht waar ter wereld ze varen. Woods hoopt op die manier een beweging op gang te brengen, vergelijkbaar met de races van de windjammers die eind 19e en begin 20e eeuw van het Verenigd Koninkrijk naar Australië en Indië en China voeren, en weer terug.

Puntensysteem

De race werkt met een waarderingsysteem met punten die over een heel jaar behaald kunnen worden, waardoor het niet uitmaakt waar de schepen varen. Er zijn twee categorieën schepen: kleiner en groter dan 100 GT. Het vervoer van 100 kg vracht over een afstand van 17 zeemijl levert een punt op, mits de afstand voor 90% op zeil wordt afgelegd.
De schepen kunnen reizen invoeren, waarbij de afstand van laad- tot loshaven telt, gedeeld door het aantal vaardagen, voor het berekenen van de gemiddelde vaarsnelheid.
De eindscore wordt per reis als volgt berekend met een formule waarin zowel de vervoerde tonnen lading, als de afgelegde afstand, als de gemiddelde vaarsnelheid is verdisconteerd. Elk deelnemend schip kan vervolgens de best gescoorde reis inbrengen in het systeem. Die telt dan voor de eindscore.

Vriendschappelijke rivaliteit

“Dit is een kans om wat vriendschappelijke rivaliteit te creëren en veel meer publieke belangstelling te wekken voor het zeilvrachtvervoer”, aldus Steven Woods, oprichter van Boiled Owl Consulting (BOC), dat de race organiseert. “In de 19e eeuw waren er theewedstrijden en in de 20e eeuw graanwedstrijden. Miljoenen mensen volgden deze evenementen elk jaar via kranten en radio-uitzendingen. Met moderne communicatietechnologie kan het opnieuw opzetten van deze werkzeilraces veel dynamischer zijn, en met de huidige regels kan in principe iedereen met een zeilboot meedoen. Dit biedt een groot potentieel om wereldwijd de belangstelling voor en bekendheid van zeilvracht te stimuleren, evenals brede deelname om deze sector nieuw leven in te blazen.”

Klassement

De lading hoeft geen betaalde vracht te zijn, en elk schip met een bruto tonnage van minder dan 500 GT dat voor 90% of meer op windaandrijving vaart, komt in aanmerking voor deelname. Er is immers geen technische belemmering om lading te vervoeren, afgezien van de vereisten inzake reserve-drijfvermogen en stabiliteit.
Reisverslagen moeten uiterlijk op 5 januari 2027 per e-mail worden ingediend voor het klassement van 2026. Het klassement wordt opgenomen op de website van BOC en in de BOC Sail Freight Almanac van 2027.

Late start voor ’26

Woods is ongeveer twee weken geleden begonnen met het benaderen van projecten, en sommige projecten hebben sneller gereageerd dan andere, waardoor er nu nog maar twee schepen in het klassement van 2026 zijn opgenomen. Woods heeft de International Wind Ship Association (IWSA) benaderd voor steun, maar nog geen reactie ontvangen. Daarnaast heeft hij een flink aantal Franse, Britse en ook Nederlandse zeilvrachtinitiatieven aangeschreven, maar tot nu toe nog zonder resultaat. Woods wil graag samenwerken met het Fair Winds Collective, dat mogelijk een aantal schepen kan stimuleren om mee te doen. Hij hoopt dat de competitie van 2027 meer deelnemers krijgt; daarvoor is nog tijd genoeg.

Windassist sponsor

Publiciteit

Woods noemt het een project ‘op grassroots niveau’. De eerste inspanningen voor een dergelijke race moeten komen van de projecten zelf. “Die zijn gebaat bij het opbouwen van een eigen publiek, en het bestaande publiek is nog vrij klein. Ik verwacht niet dat dit meteen als een groot evenement van de grond komt; het kan een paar jaar duren voordat het op gang komt en een aanhang opbouwt. Maar als er niets wordt voorgesteld, besproken of geprobeerd totdat er een kritische massa is bereikt, zal er nooit iets gebeuren. Als dit over vijf jaar een belangrijke wedstrijd moet worden die interesse wekt, dan moeten we er nu al aan beginnen. Bij de thee- en graanraces van weleer is het ook niet vanzelf gegaan; die ontwikkelden zich ook pas in de loop der jaren van vriendschappelijke rivaliteit tot wedstrijden met echte inzet, met name bij de Theeraces: ze ontstonden niet zomaar uit het niets op een middag in 1854, maar werden vanaf de jaren 1830 opgebouwd na de ondergang van de Britse Oost-Indische Compagnie.”

Het is nog wel de vraag hoe die publiciteit er uitziet, als je maar eens per jaar een eindscore kunt laten zien. Steven Woods zou wel maandelijkse updates willen bekendmaken, maar welk nieuws die dan brengen is nog niet duidelijk. Ook hiervoor is ongetwijfeld veel medewerking van de deelnemende schepen nodig. Die moet eerst worden zekergesteld.

Wederzijds voordeel

De keuze of zeilvrachtprojecten al dan niet willen samenwerken voor wederzijds voordeel ligt op dit moment dus nog open. Woods ziet behalve kansen ook bedreigingen: “Er zijn verschillende manieren waarop dit zou kunnen, maar ik zie niet veel initiatief om samen te werken en onze gezamenlijke impact te vergroten. Deze race is zo’n optie, en als de gemeenschap de uitdaging van samenwerking niet aangaat, is dat een gegeven waar we mee moeten leven. Maar met dit initiatief voor een race wil ik ze wel een kans bieden. We zullen moeten afwachten hoe ze reageren.”

Meer informatie, waaronder het volledige reglement en het actuele klassement, is eveneens te vinden op de website van BOC.

Bron: informatie verstrekt door Steven Woods.
Beeld: Roy Cross: ‘The Great Tea Race of 1866’

Windassist sponsor