Duurzame scheepsbouw en scheepvaart nog steeds onzeker

Het is nog volstrekt onduidelijk hoeveel klimaatneutrale demonstratieschepen die tegen 2030 te water moeten worden gelaten ook daadwerkelijk gerealiseerd worden. Eerdere ambitieuze plannen beloofden er soms wel 40, maar 25 lijkt een stuk realistischer.

De Agenda voor de maritieme productiesector, gepubliceerd op 26 oktober 2023, gaat er nu vanuit dat de oplevering van klimaatneutrale demonstratieschepen in de jaren 2030–2033 zal plaatsvinden. Eerst is verder onderzoek nodig om te bepalen welk type aandrijving en welke brandstof geschikt is voor welk type schip. Dat is de huidige stand van zaken na de informatiedag tijdens de Maritieme Masterplan-conferentie Call 2 op donderdag 28 mei 2026 in Theater Landvast in Alblasserdam. Antoon Oosting, redacteur van SWZ|Maritime, schreef er een opiniestuk over.

Subsidie verdelen

In Alblasserdam meldden zich echter nog eens negentien organisaties aan die in samenwerking met anderen projecten willen opzetten om de 33,6 miljoen euro te verdelen die beschikbaar is in de tweede subsidieronde van het Nationaal Groeifonds. In 2024 was in een eerste ronde al 85 miljoen euro toegewezen. Volgens de huidige plannen zal in 2029 in een derde subsidieronde nog eens 100 miljoen euro of meer worden toegewezen.
De sluitingsdatum voor het indienen van subsidieaanvragen voor de tweede ronde is dinsdag 3 november om 17.00 uur. Per project is maximaal 8 miljoen euro beschikbaar, met in totaal 12 miljoen euro voor kleinere projecten en 21,6 miljoen euro voor grotere projecten. Naar verwachting maakt de RVO (Nederlands Agentschap voor Ondernemingen) op 16 februari 2027 bekend welke projecten zijn geselecteerd. Het project moet uiterlijk zes maanden na deze datum van start zijn gegaan.

Drie energietrajecten

Aanvragers zijn verplicht consortia te vormen die uit ten minste twee onafhankelijke partijen bestaan. In de „frontrunners“-oproep richt het Maritiem Masterplan zich op drie belangrijke energiesectoren: waterstof, methanol en CO₂-afvang in LNG. Daarnaast is er financiering beschikbaar voor één project op het gebied van ammoniak of bio-ethanol. De genoemde technologieën moeten worden geïntegreerd en gedemonstreerd op civiele demonstratieschepen.

De projecten uit de tweede oproep bouwen voort op de ervaringen die zijn opgedaan tijdens de eerste oproep. Op 6 februari vorig jaar werden tijdens het feestelijke netwerkevenement van het Masterplan de negen projecten gepresenteerd die samen 85 miljoen euro aan financiering uit de eerste oproep zullen ontvangen. Deze projecten vormen een belangrijke stap in de richting van de Nederlandse ambitie om wereldwijd toonaangevend te zijn op het gebied van maritieme innovatie. De meeste samenwerkingsovereenkomsten tussen de consortia zijn inmiddels ondertekend.

Digitale samenwerking

De ervaring tot nu toe heeft geleerd dat projecten op tijd van start moeten gaan. Een van de belangrijkste punten is dat de aanvoer van alternatieve brandstoffen gewaarborgd moet zijn; anders lopen projecten vast. Digitale samenwerking is geen bijzaak. Het is de lijm die de samenwerkingsketen bij elkaar houdt en innovatie versnelt. Zonder gedeelde data kan er geen cyclische innovatie plaatsvinden. Digitale samenwerking levert een blijvende bijdrage aan de maritieme sector.

Windassist sponsor

Ook de tweede en derde (2029) oproepen richten zich op toekomstbestendige, klimaatneutrale energietrajecten. Deze open oproepen zijn bedoeld om succesvolle energietrajecten uit de eerste oproep verder te ontwikkelen, te demonstreren, te evalueren en op te schalen. De drie oproepen vormen een samenhangend geheel en zijn ontworpen ter ondersteuning van een gefaseerd proces, waarin het brede scala aan technische mogelijkheden geleidelijk wordt verfijnd om de meest veelbelovende en effectieve oplossingen te identificeren.

„Deze tweede oproep laat zien dat de energietransitie in de maritieme sector de volgende fase ingaat“, zegt Astrid Kee, programmadirecteur van het Maritiem Masterplan. „Met deze regeling bieden we consortia de kans om innovatieve technologieën daadwerkelijk op en aan boord van schepen te demonstreren. Juist door samen te werken aan schaalbare oplossingen versterken we de internationale concurrentiepositie van de Nederlandse maritieme maakindustrie en zetten we concrete stappen op weg naar emissievrije scheepvaart.“

Een goed project:

• levert een effectieve bijdrage aan het terugdringen van emissies;
• combineert ontwikkeling en demonstratie;
• omvat samenwerking in de gehele Nederlandse maritieme toeleveringsketen;
• resulteert in betrouwbare, modulaire energiesystemen;
• is schaalbaar naar onze strategische eindmarkten van kust- en binnenvaart, waterbouw, offshore wind, maritieme veiligheid en diensten;
• verlaagt de kosten en versterkt, door maximale Nederlandse betrokkenheid, ons verdienmodel gedurende de gehele levenscyclus en onze exportpositie;
• maakt gebruik van digitale samenwerking en draagt bij aan de ontwikkeling en implementatie daarvan, bijvoorbeeld via digitale tweelingen of het aanleveren van use cases; en
• draagt bij aan het delen van opgebouwde kennis en levenslang leren binnen de maritieme sector.

Noot van de redactie:
Ondanks dat Nederland vooraanstaande bedrijven bezit die zich met emissiearme vrachtvaart bezighouden, zowel in uitvoering als in ontwikkeling, valt op dat van de bedrijven en consortia die zich tot nu toe gemeld hebben voor de verschillende oproepen, geen enkele aanvraag is opgenomen die te maken heeft met windvoortstuwing.

Bron: SWZ|Maritime.
Het openingsbeeld is gegenereerd met behulp van AI.

Windassist sponsor